Rola standaryzacji w systemach informatycznych stosowanych w administracji publicznej.

Standardy

Realizacja koncepcji społeczeństwa informacyjnego polegającej na usprawnieniu obsługi obywatela i przedsiębiorcy oraz stworzeniu możliwości świadczenia usług przez administrację publiczną za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej wymaga technicznej integracji systemów informatycznych funkcjonujących w administracji publicznej w oparciu o jednolite techniczne standardy interfejsów i formaty danych.

Instrumentami umożliwiającymi kontrolę jakości i integralności systemów informatycznych administracji są standardy informacyjne i teleinformatyczne. Jakość standardów informatycznych decyduje o jakości informacji oraz o efektywności funkcjonalnej, technicznej i ekonomicznej systemów teleinformatycznych administracji. Zakres stosowania jednolitych standardów informacyjnych decyduje o zakresie integralności i współdziałania systemów informatycznych.

Aby zapewnić stworzenie spójnych standardów informatycznych, zapewniających interoperacyjność systemów wykorzystywanych w administracji konieczna jest koordynacja działań na szczeblu centralnym. Odpowiednie standardy są niezbędnym warunkiem racjonalnego wdrażania systemów informatycznych w urzędach jednostek samorządu terytorialnego, gwarantując jednocześnie ich efektywne funkcjonowanie.

Podstawy do wydawania rozporządzeń określających minimalne wymagania dla systemów informatycznych w administracji stworzyła ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Rozdział 3 ustawy przewiduje stworzenie mechanizmów prawotwórczych, które mają zapewnić interoperacyjność na trzech płaszczyznach, jakimi są: stosowanie systemu teleinformatycznego, prowadzenie rejestrów publicznych oraz prowadzenie wymiany dokumentów w formie elektronicznej. W odniesieniu do systemów teleinformatycznych ustawa wprowadza zasadę wykorzystywania systemów spełniających tzw. minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych. Jednocześnie ustawodawca określił minimalne wymagania jako zespół wymagań organizacyjnych i technicznych, których spełnienie przez system teleinformatyczny używany do realizacji zadań publicznych umożliwia wymianę danych z innymi systemami teleinformatycznymi. Ustawa nie określa tych wymagań, stwarzając jedynie ustawową delegację Radzie Ministrów. Ustalenie tych wymagań ma zapewnić spójność działania systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań publicznych przez określenie co najmniej specyfikacji formatów danych oraz protokołów komunikacyjnych i szyfrujących, które mają być zastosowane w oprogramowaniu interfejsowym przy zachowaniu możliwości nieodpłatnego wykorzystania tych specyfikacji. Przestrzeganie tych wymagań ma gwarantować również sprawną i bezpieczną wymianę informacji w formie elektronicznej między podmiotami publicznymi oraz między organami publicznymi a organami innych państw lub organizacji międzynarodowych, z uwzględnieniem Polskich Norm oraz innych dokumentów normalizacyjnych zatwierdzonych przez krajową jednostkę normalizacyjną.

Na podstawie art. 18 pkt 1 u.i.d.p. zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych. Zgodnie z § 2 rozporządzenia systemy teleinformatyczne używane przez podmioty publiczne do realizacji zadań publicznych powinny spełniać właściwości i cechy w zakresie funkcjonalności, niezawodności, używalności, wydajności, przenoszalności i pielęgnowalności, określone w normach ISO zatwierdzonych przez krajową jednostkę normalizacyjną, na etapie projektowania, wdrażania i modyfikowania tych systemów. Systemy takie powinny również zostać wyposażone w składniki sprzętowe i oprogramowanie umożliwiające wymianę danych z innymi systemami teleinformatycznymi używanymi do realizacji zadań publicznych za pomocą protokołów komunikacyjnych i szyfrujących. Wspomniane składniki sprzętowe i oprogramowanie muszą zapewniać dostęp do zasobów informacji udostępnianych przez systemy teleinformatyczne używane do realizacji zadań publicznych przy wykorzystaniu odpowiednich formatów danych.

Przed wejściem w życie u.i.d.p i odpowiednich rozporządzeń urzędy jednostek samorządu terytorialnego wdrażając rozwiązania informatyczne samodzielnie próbowały stawić czoła wielu problemom związanym z wyborem odpowiednich formatów i systemów, które bardzo często były niekompatybilne i nie dawały możliwości zintegrowania z innymi systemami funkcjonującymi nie tylko na szczeblu rządowym, ale również w ramach tego samego urzędu. Takie zdecentralizowane podejście, niekoordynowane w skali krajowej i europejskiej powodowało powstawanie swoistych ?wysp informatyzacji?. Praktyka pokazuje również, że informatyzacja w samorządach polegała często na narzucaniu poszczególnym szczeblom gotowych rozwiązań technologicznych, a nie na wymianie danych na podstawie powszechnych standardów wymiany danych i interoperacyjności systemów. Lokalni decydenci często stawiani są w sytuacji wprowadzania odgórnie narzuconych systemów i rozwiązań często niebiorących pod uwagę lokalnej specyfiki bądź wykorzystywanych od lat rozwiązań.

Z technicznoprawnego punktu widzenia uregulowanie zagadnień związanych ze standardami w drodze aktu wykonawczego jest zabiegiem uzasadnionym. Umożliwia bowiem stosunkowo szybkie dostosowywanie standardów do poziomu dość dynamicznie rozwijającego się obszaru informatycznego. Ustawa nie sprowadza jednak wszystkich wymogów do aktu wykonawczego, bowiem w zależności od rodzaju podmiotu, z którym będzie następować wymiana danych, system musi spełniać dodatkowo wymóg równego traktowania rozwiązań informatycznych. Tę zasadę ustalono w art. 13 ust. 2 u.i.d.p i dotyczy ona jedynie sytuacji, w której przekazanie danych dokonuje się pomiędzy podmiotem publicznym a podmiotem administracji rządowej. Chroni to jednostki samorządu terytorialnego przed koniecznością zmiany lub całkowitej wymiany systemu informatycznego, gdy ustawa nakłada obowiązek przekazywania określonych informacji do organów administracji rządowej. Negatywne konsekwencje ewentualnej niezgodności systemów stosowanych do wymiany informacji miałby wówczas ponosić organ administracji rządowej, który musi znaleźć rozwiązanie techniczne zapewniające interoperacyjność systemu.

Standaryzacja w systemach informacyjnych, w których uczestniczy wiele podmiotów dostarczających informacje korzystających z informacji i realizujących swoje funkcje za pomocą procesów informacyjnych powinna mieć charakter kompleksowy. Chodzi o to, by każda jednostka organizacyjna dysponowała kompleksem norm informacyjnych, jakie powinna respektować oraz kompleksem standardów proponowanych jako rekomendacje – “best practices”. Ta ostatnia forma standaryzacji jest szczególnie cenna w przypadku systemów i procedur o dużej złożoności.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>